Phần lớn cymbal chỉ cần lau khô bằng khăn microfiber sau mỗi buổi chơi và rửa nhẹ bằng nước ấm pha xà phòng trung tính vài lần mỗi năm. Dung dịch đánh bóng chuyên dụng chỉ dành cho cymbal bề mặt bóng (brilliant) hoặc tiện rãnh truyền thống. Cymbal bề mặt raw, dry hay phun cát thì không đánh bóng, vì sẽ làm đổi màu và mất lớp hoàn thiện gốc.
Bài này hướng dẫn cách nhận biết bề mặt cymbal, quy trình vệ sinh an toàn, những điều cần tránh và cách bảo quản để cymbal bền tiếng.
Có cần vệ sinh cymbal thường xuyên không?
Không cần rửa thường xuyên, nhưng nên lau sau mỗi buổi chơi. Mồ hôi, dầu từ tay và bụi bám trên mặt lá sẽ phản ứng với không khí, làm cymbal xỉn màu và xuất hiện đốm xanh theo thời gian. Khí hậu nồm ẩm ở Việt Nam khiến quá trình này diễn ra nhanh hơn.
Vệ sinh cũng làm thay đổi tiếng. Cymbal sạch thường sáng tiếng hơn. Cymbal có lớp xỉn (patina) lâu năm cho tiếng tối và ấm hơn. Không có đúng hay sai, vì vậy nên quyết định mình thích tiếng nào trước khi đánh bóng mạnh tay.
Nhận biết bề mặt cymbal trước khi vệ sinh
Mỗi kiểu bề mặt cần cách xử lý khác nhau. Đây là bước quan trọng nhất để không làm hỏng lá.
| Bề mặt | Đặc điểm | Cách vệ sinh |
|---|---|---|
| Brilliant | Bóng như gương, ví dụ Zildjian A Custom, Meinl Byzance Brilliant | Lau khô, rửa xà phòng nhẹ, có thể dùng dung dịch đánh bóng chuyên dụng |
| Traditional | Tiện rãnh, màu đồng tự nhiên, ví dụ phần lớn dòng A, K Zildjian | Lau khô, rửa xà phòng nhẹ, đánh bóng nhẹ nếu muốn giữ độ sáng |
| Raw, dry, không tiện rãnh | Mờ, sần, màu tối, ví dụ Zildjian K Custom Special Dry, Meinl Byzance Extra Dry | Chỉ lau khô hoặc rửa nước xà phòng nhẹ, không đánh bóng |
| Phun cát, mờ (matte) | Bề mặt nhám đều, ví dụ Zildjian L80 Low Volume, Meinl Byzance Vintage Sand | Chỉ lau khô hoặc rửa nhẹ, không đánh bóng |
Nếu không chắc cymbal của mình thuộc loại nào, xem tên dòng sản phẩm hoặc trang sản phẩm. Ví dụ Zildjian K Custom Special Dry và Meinl Byzance Extra Dry là cymbal bề mặt khô, còn Meinl Byzance Brilliant là bề mặt bóng. Với các lá dry, lớp màu tối là một phần của âm sắc, đánh bóng sẽ làm lá khác đi cả về hình thức lẫn tiếng.
Lau cymbal hằng ngày
- Rửa tay hoặc đeo găng vải trước khi cầm cymbal. Luôn cầm ở mép lá, hạn chế chạm vào mặt lá.
- Sau mỗi buổi chơi, dùng khăn microfiber khô lau cả hai mặt, đi theo chiều rãnh tiện (vòng tròn quanh tâm).
- Lau nhẹ phần logo hoặc bỏ qua vùng này.
- Cất cymbal vào túi hoặc để trên chân ở nơi khô ráo.
Thói quen này đủ để giữ phần lớn cymbal sạch trong thời gian dài.
Rửa cymbal bằng nước ấm và xà phòng
Khi cymbal đã bám bẩn, dấu tay hoặc xỉn nhẹ, rửa bằng xà phòng trung tính là cách an toàn cho mọi loại bề mặt.
- Trải khăn dày lên mặt phẳng hoặc dùng bồn rửa đủ rộng để lá không va vào cạnh cứng.
- Pha nước ấm với vài giọt nước rửa chén loại dịu.
- Dùng miếng bọt biển mềm hoặc khăn microfiber, lau theo chiều rãnh tiện. Tránh chà lên logo.
- Xả lại bằng nước sạch.
- Lau khô ngay bằng khăn mềm, sau đó để lá khô hoàn toàn trước khi cất.
Dùng dung dịch vệ sinh cymbal chuyên dụng
Các hãng cymbal lớn đều có dung dịch vệ sinh, đánh bóng riêng cho cymbal. Loại này phù hợp với lá brilliant hoặc traditional khi muốn lấy lại độ sáng. Cách dùng chung:
- Dán băng keo giấy che logo để tránh làm mờ mực in.
- Bôi một ít dung dịch ở vùng nhỏ mặt dưới lá trước để xem phản ứng.
- Đổ một lượng nhỏ lên khăn microfiber, không đổ trực tiếp lên lá.
- Lau thành lớp mỏng theo chiều rãnh tiện, từ tâm ra mép.
- Lau sạch hoặc xả nước ấm theo hướng dẫn trên chai, rồi lau khô bằng khăn sợi nhỏ.
Chỉ dùng dung dịch dành cho cymbal. Kem đánh đồ đồng gia dụng thường có hạt mài thô, dễ làm trầy bề mặt và mờ rãnh tiện.
Chanh, giấm, WD-40, nước lau kính: có nên dùng?
Trên mạng có nhiều mẹo vệ sinh cymbal bằng đồ gia dụng. Chúng có thể làm sạch một phần nhưng đi kèm rủi ro:
- Chanh, giấm: có tính axit, có thể tẩy vết xỉn nhưng dễ làm loang màu, làm mờ logo nếu để lâu và không đều tay.
- WD-40: để lại lớp dầu mỏng, dễ hút bụi trở lại. Loại này hợp với ốc, ren hardware hơn là mặt cymbal.
- Nước lau kính chứa amoniac: có thể làm xỉn hoặc đổi màu bề mặt nếu dùng thường xuyên.
Nhiều hãng khuyên chỉ dùng xà phòng nhẹ hoặc dung dịch chuyên dụng. Nếu vẫn muốn dùng mẹo dân gian, hãy làm ở vùng nhỏ, không để quá lâu và rửa sạch, lau khô ngay sau đó.
Những điều cần tránh
- Đánh bóng cymbal bề mặt raw, dry, phun cát hoặc lá có lớp phủ màu.
- Dùng bùi nhùi thép, giấy nhám, miếng chà xoong hoặc kem có hạt mài.
- Dùng máy đánh bóng, máy mài cầm tay.
- Chà mạnh lên logo hoặc để dung dịch đọng lâu trên logo.
- Dùng dung môi mạnh như acetone, xăng, thinner.
- Ngâm cymbal lâu trong nước hoặc cho vào máy rửa chén.
- Cất cymbal khi còn ẩm.
Vì sao cymbal bị xỉn và có đốm xanh?
Cymbal làm từ hợp kim đồng (đồng thiếc hoặc đồng thau). Khi còn mới, lá thường có lớp phủ bảo vệ mỏng. Lớp này mòn dần khi chơi, và mồ hôi, dầu, bụi tiếp xúc với không khí ẩm sẽ gây oxy hóa, tạo màu xỉn hoặc đốm xanh. Lau sau mỗi buổi chơi và cất nơi khô là cách hạn chế hiệu quả nhất.
Logo in trên cymbal khá dễ phai, nhất là khi gặp dung dịch tẩy rửa. Dán băng keo che logo hoặc dùng tăm bông lau quanh logo sẽ giúp giữ logo lâu hơn. Logo mờ không ảnh hưởng tới tiếng.
Bảo quản cymbal đúng cách
- Dùng túi cymbal có vách ngăn: vách ngăn giữ các lá không cọ vào nhau, tránh trầy và mờ logo khi di chuyển. Tân Nhạc Cụ có túi cymbal Tama POWERPAD PBC22 và Tama POWERPAD Designer TCB22 cho lá tới 22 inch, Gretsch Pro Tour GR-24CB cho lá tới 24 inch.
- Lắp đúng trên chân: luôn dùng nỉ lót và ống lót nhựa, không để lá chạm trực tiếp vào ty kim loại. Siết ốc tai hồng vừa đủ để lá vẫn rung tự do.
- Đặt góc nghiêng hợp lý: đánh lướt theo góc thay vì đập thẳng vào mép sẽ giảm nguy cơ nứt.
- Tránh ẩm và nắng: không cất cạnh cửa sổ, nhà tắm hoặc nơi ẩm. Có thể đặt túi hút ẩm trong túi cymbal vào mùa nồm.
- Kiểm tra vết nứt: mỗi lần lau, nhìn kỹ quanh lỗ tâm và mép lá. Phát hiện vết nứt nhỏ sớm giúp xử lý kịp thời.
Phụ kiện lắp cymbal và chân cymbal xem tại chân cymbal. Nếu chưa phân biệt các loại cymbal, xem bài Cymbal là gì.
Đọc thêm: 18 cymbal tốt nhất cho người mới bắt đầu và chuyên nghiệp; Cách chọn mua hi-hat: cỡ 13, 14, 15 inch, độ dày và mẫu nên chọn.
Câu hỏi thường gặp
Cymbal sạch có hay hơn cymbal cũ không?
Tùy gu nghe. Cymbal sạch sáng và rõ hơn. Cymbal có lớp xỉn lâu năm tối và ấm hơn. Nhiều tay trống jazz cố ý giữ lớp xỉn này.
Bao lâu nên rửa cymbal một lần?
Lau khô sau mỗi buổi chơi. Rửa bằng nước xà phòng khi thấy bám bẩn, thường vài lần mỗi năm. Đánh bóng bằng dung dịch chuyên dụng chỉ khi muốn lấy lại độ sáng cho lá bề mặt bóng.
Vệ sinh có làm cymbal dễ nứt không?
Không, nếu dùng xà phòng nhẹ và khăn mềm. Cymbal nứt chủ yếu do đánh sai góc, siết ốc quá chặt hoặc thiếu nỉ lót, không phải do vệ sinh.
Cymbal âm lượng thấp có cần vệ sinh khác không?
Các lá đục lỗ như Zildjian L80 có bề mặt phun cát, chỉ nên lau khô hoặc rửa nhẹ. Không đánh bóng và lau kỹ quanh các lỗ để không đọng nước.
Mua tại Tân Nhạc Cụ
Cymbal Zildjian, Meinl và phụ kiện trống tại Tân Nhạc Cụ đều là hàng chính hãng, bảo hành 12 tháng (riêng cymbal Meinl 24 tháng), giá đã gồm VAT. Tân Nhạc Cụ giao hàng toàn quốc: nội thành TP.HCM và Hà Nội giao và lắp ráp miễn phí, các tỉnh khác đồng giá 150.000 đ. Showroom tại 250 Cách Mạng Tháng Tám, P. Nhiêu Lộc, TP.HCM (hotline 08.1900.6181) và 2 Vĩnh Phúc, P. Ngọc Hà, Hà Nội (hotline 0915.550.103), mở cửa 8:00 – 20:00 hằng ngày.
